واکاوی شرایط دینامیکی، ترمودینامیکی و همدیدی رخداد بارش‌های سیل‌آسای ناحیۀ بسیار کم بارش جنوب شرقی ایران

نویسندگان

  • سیدکرامت هاشمی عنا دانشجوی دکتری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
  • سیما پورهاشمی - دانشجوی دکتری دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار
  • محسن عباس نیا دانشجوی دکتری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
چکیده مقاله:

      ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه‌خشک است به گونه‌ای که متوسّط بارش سالانه آن حدود یک‌سوّم متوسّط بارش سالانه جهان است. قسمت­هایی از پهنۀ بارشی ایران نیز جزء پهنۀ بسیار کم­بارش جنوب شرق محسوب می‌شود که ویژگی عمده این مناطق، ریزش‌های جوی با شدت‌های بالاست. در این پژوهش، داده­های مربوط به مقدار بارش روزانه 54 ایستگاه اقلیمی از ناحیه بسیار کم­بارش جنوب شرق ایران که دارای آمار بالای 10 سال بودند، تهیه گردید و سپس در نرم‌افزار مت ­لبماتریس استاندارد­­شده­ای با آرایش (54٭20824) که سطرهای­ آن نشان‌دهندۀ تعداد روزها و ستون­های آن نشان‌دهندۀ آماره­های مربوط به بارش ایستگاه‌ها است، فراهم شد. با استفاده از ادغام گروه­ها به روش واردو فاصله اقلیدسی، روی این ماتریس تحلیل خوشه‌ایصورت گرفت و در نهایت 14 رویداد بارشی یک‌روزه با بزرگی 70 میلی‌متر، به عنوان روزهای رخداد بارش­های سنگین و سیل‌آسا شناسایی گردید. جهت شناخت عوامل دینامیک، ترمودینامیک و همدید مؤثّر در رخداد این بارش­ها، از داده‌های شش‌ساعته مربوط به ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار تراز دریا، دمای هوا، نم ویژه، مؤلّفة باد مداری و مؤلّفة باد نصف‌النهاری در عرض جغرافیایی 0 تا 80 درجة شمالی و طول جغرافیایی 0 تا 120 درجة شرقی استفاده شد و نقشه­ها به اندازۀ یاخته­های 5/2٭5/2 درجه قوسی ترسیم شدند. یافته­ها نشان داد که رخداد بارش‌های سنگین پهنۀ بسیار کم­بارش جنوب شرق کشور از یک یا چند الگوی گردشی متفاوت ناشی شده‌اند ولی در اکثر مواقع رخداد این‌گونه بارش‌ها، رویارویی کم­فشار جنب قطبی با کم­فشار سودان-عربستان، شرایط دگرفشار شدیدی را در راستای شمال غرب - جنوب شرق فراهم می­کند. ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه‌خشک است به گونه‌ای که متوسّط بارش سالانه آن حدود یک‌سوّم متوسّط بارش سالانه جهان است. قسمت­هایی از پهنۀ بارشی ایران نیز جزء پهنۀ بسیار کم­بارش جنوب شرق محسوب می‌شود که ویژگی عمده این مناطق، ریزش‌های جوی با شدت‌های بالاست. در این پژوهش، داده­های مربوط به مقدار بارش روزانه 54 ایستگاه اقلیمی از ناحیه بسیار کم­بارش جنوب شرق ایران که دارای آمار بالای 10 سال بودند، تهیه گردید و سپس در نرم‌افزار مت ­لب[1] ماتریس استاندارد­­شده­ای با آرایش (54٭20824) که سطرهای­ آن نشان‌دهندۀ تعداد روزها و ستون­های آن نشان‌دهندۀ آماره­های مربوط به بارش ایستگاه‌ها است، فراهم شد. با استفاده از ادغام گروه­ها به روش وارد[2] و فاصله اقلیدسی[3]، روی این ماتریس تحلیل خوشه‌ای[4] صورت گرفت و در نهایت 14 رویداد بارشی یک‌روزه با بزرگی 70 میلی‌متر، به عنوان روزهای رخداد بارش­های سنگین و سیل‌آسا شناسایی گردید. جهت شناخت عوامل دینامیک، ترمودینامیک و همدید مؤثّر در رخداد این بارش­ها، از داده‌های شش‌ساعته مربوط به ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار تراز دریا، دمای هوا، نم ویژه، مؤلّفة باد مداری و مؤلّفة باد نصف‌النهاری در عرض جغرافیایی 0 تا 80 درجة شمالی و طول جغرافیایی 0 تا 120 درجة شرقی استفاده شد و نقشه­ها به اندازۀ یاخته­های 5/2٭5/2 درجه قوسی ترسیم شدند. یافته­ها نشان داد که رخداد بارش‌های سنگین پهنۀ بسیار کم­بارش جنوب شرق کشور از یک یا چند الگوی گردشی متفاوت ناشی شده‌اند ولی در اکثر مواقع رخداد این‌گونه بارش‌ها، رویارویی کم­فشار جنب قطبی با کم­فشار سودان-عربستان، شرایط دگرفشار شدیدی را در راستای شمال غرب - جنوب شرق فراهم می­کند. [1] -MATLAB Software [2]- Ward Linkage [3]- Euclidean Distance [4]- Cluster Analysis

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

واکاوی شرایط دینامیکی، ترمودینامیکی و همدیدی رخداد بارش های سیل آسای ناحیۀ بسیار کم بارش جنوب شرقی ایران

ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه خشک است به گونه ای که متوسّط بارش سالانه آن حدود یک سوّم متوسّط بارش سالانه جهان است. قسمت­هایی از پهنۀ بارشی ایران نیز جزء پهنۀ بسیار کم­بارش جنوب شرق محسوب می شود که ویژگی عمده این مناطق، ریزش های جوی با شدت های بالاست. در این پژوهش، داده­های مربوط به مقدار بارش روزانه 54 ایستگاه اقلیمی از ناحیه بسیار کم­بارش جنوب شرق ایران که دارای آمار بالای 10 سال بودند، تهیه گ...

متن کامل

واکاوی همدیدی - ترمودینامیکی الگوهای بارش فراگیر تابستانه

  تحلیل شرایط همدیدی و ترمودینامیکی الگوهای گردش جوی در شناسایی عوامل موثر بر ایجاد بارش‌های سنگین بسیار حائز اهمیت می‌باشد. به منظور تبیین ساز و کار بارش‌های فراگیر تابستانه در نیمه شمالی کشور، تعیین الگوهای همدیدی و ترمودینامیکی حاکم بر وقوع بارش‌ها، از داده‌های بارش روزانه ایستگاه‌های همدید کشور و داده‌های رقومی مرکز ملی پیش‌بینی محیطی آمریکا برای دوره 20 ساله (2005-1986) استفاده شد. با استف...

متن کامل

واکاوی همدیدی - ترمودینامیکی الگوهای بارش فراگیر تابستانه

تحلیل شرایط همدیدی و ترمودینامیکی الگوهای گردش جوی در شناسایی عوامل موثر بر ایجاد بارش های سنگین بسیار حائز اهمیت می باشد. به منظور تبیین ساز و کار بارش های فراگیر تابستانه در نیمه شمالی کشور، تعیین الگوهای همدیدی و ترمودینامیکی حاکم بر وقوع بارش ها، از داده های بارش روزانه ایستگاه های همدید کشور و داده های رقومی مرکز ملی پیش بینی محیطی آمریکا برای دوره 20 ساله (2005-1986) استفاده شد. با استفاد...

متن کامل

تحلیل همدیدی شرایط رخداد سامانه‌های همرفتی با بارش بیش از 10 میلی‌متر در جنوب‌ غرب ایران

در این مطالعه به بررسی الگوهای فشار مسبب رخداد سامانه‌های همرفتی با بارش سنگین (بر اساس WMO با مجموع بارش بیش از 10 میلی‌متر) در جنوب‌ غرب ایران، طی دورۀ آماری (2005-2001) پرداخته شده است. بدین منظور داده‌های بازکاوی شدۀ NCEP با قدرت تفکیک شبکه‌های افقی 5/2 درجه طول و عرض جغرافیایی به‎کار گرفته شده است. برای استخراج الگوها از روش‌های همبستگی و بردار ویژه بهره‎جویی شد. نتایج حاصل از روش همبستگی ...

متن کامل

تحلیل همدیدی شرایط رخداد سامانه های همرفتی با بارش بیش از 10 میلی متر در جنوب غرب ایران

در این مطالعه به بررسی الگوهای فشار مسبب رخداد سامانه های همرفتی با بارش سنگین (بر اساس wmo با مجموع بارش بیش از 10 میلی متر) در جنوب غرب ایران، طی دورۀ آماری (2005-2001) پرداخته شده است. بدین منظور داده های بازکاوی شدۀ ncep با قدرت تفکیک شبکه های افقی 5/2 درجه طول و عرض جغرافیایی به‎کار گرفته شده است. برای استخراج الگوها از روش های همبستگی و بردار ویژه بهره‎جویی شد. نتایج حاصل از روش همبستگی ب...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید

ذخیره در منابع من قبلا به منابع من ذحیره شده

{@ msg_add @}


عنوان ژورنال

دوره 4  شماره 13

صفحات  13- 28

تاریخ انتشار 2015-02-20

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023